DODELIJKE TEEK VERSPREIDT ZICH OVER HET LAND

door Lieke Jongbloed

UTRECHT, maandag 12 juni 2006

De dermacentor teek, die de voor honden dodelijke ziekte babesiose overbrengt, blijkt zich permanent en wijdverbreid in ons land te hebben gevestigd. Bovendien draagt de ’hondenkillerteek’ ook voor mensen een schadelijke bacterie bij zich.
Dit zijn de eerste conclusies van een onderzoek van een team van de faculteit Diergeneeskunde in Utrecht onder leiding van prof.dr. F. Jongejan, hoogleraar tropische dierziekten.
Jongejan is het onderzoek, met financiële steun van de Koninklijke Maatschappij voor Diergeneeskunde, begonnen nadat maar liefst vier honden in Den Haag en Arnhem dood gingen nadat ze door de dermacentor teek waren gebeten. Ook werden enkele tientallen honden door heel het land ernstig ziek. Zij konden op het nippertje van een tragische dood worden gered omdat er adequaat werd ingegrepen.
„De dierenartsen zijn door ons op de hoogte van de aanwezigheid van deze van oorsprong tropische teek in ons land. Daarom kunnen zieke honden nu bij de eerste verschijnselen worden behandeld en hoeft het voor honden of vee niet altijd dodelijk te zijn”, legt Jongejan uit.
Honden die van de teek babesiose hebben gekregen worden lusteloos, kunnen bloed plassen en krijgen hoge koorts.

De hoogleraar heeft bij alle dierenartsen in ons lang het verzoek neergelegd om verwijderde teken naar hem op te sturen.
       „We hebben er inmiddels vierduizend binnen uit heel het land. Daar zitten uiteraard de gewone ixodes ricinusteken bij die al in Nederland voorkwam. Maar naast de dermacentor vinden we nog meer tropische soorten. Deze onderzoeken we allemaal op de aanwezigheid van parasieten en bacteriën om te kijken in hoeverre ze schadelijk zijn voor mens en dier.”

Bron: De Telegraaf

In november 2005 is door een team onder leiding van Professor Jongejan op de grens van West Brabant en Zeeland een groot aantal Dermacentor reticulans teken ontdekt. De teken zitten zowel op de vegetatie als op rundvee, pony's en paarden die gehouden worden in verschillende natuurgebieden.

Sinds mei 2005 is de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, gesubsidieerd door de Groep Geneeskunde Gezelschapsdieren van de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde, de Nederlandse tekenpopulatie in kaart aan het brengen. Aanleiding voor het project zijn 23 gevallen van autochtone babesiose, waarvan vier fataal, bij honden in Den Haag, Arnhem in 2004. Deze gevallen waren geassocieerd met de vector-teek Dermacentor reticulatus.

Dierenartsenpraktijken door het hele land hebben tot op heden al meer dan 2000 teken van honden verwijderd en opgestuurd voor determinatie. Naast vooral Ixodes ricinus blijkt ook Ixodes hexagonus, Ixodes canisuga en Rhipicephalus sanguineus voor te komen. Begin november werd een aantal Dermacentor teken gevonden op honden die kort daarvoor in Zeeland waren geweest.

Met de hulp van dierenarts Jansen van dierenkliniek Steenbergen zijn in een verwilderd weiland in Sint Philipsland en in verschillende natuurgebieden in het westen van Brabant honderden volwassen Dermacentor reticulatus teken verzameld. Hiermee is bewezen dat de teek zich permanent in Nederland heeft gevestigd en rijst de vraag of de teek ook elderds in het land aanwezig is.

Dermacentor teken zijn drie-gastherige teken die zowel in warme als in gematigde streken voorkomen, maar in Europa reikt het verspreidingsgebied tot in Zuid-Engeland, Zuid-België en Midden-Duitsland. Dermacentor teken zijn al wel eerder gevonden op honden van teruggekeerde vakantiegangers en ze zijn vermoedelijk daarmee samenhangend incidenteel aangetroffen op honden die niet in het buitenland waren geweest. Naast de vele importgevallen zijn in Nederland tot dusver slechts sporadisch autochtone gevallen van babesiose beschreven (twee honden in Koog aan de Zaan en bij drie honden op de Veluwe in de tachtiger jaren). De teken zijn destijds vermoedelijk door andere honden meegebracht, hier afgevallen, en ze hebben de infectie waarschijnlijk na vervelling overgedragen zonder zich hier permanent te vestigen.

Nader onderzoek zal uitwijzen of Dermacentor teken zich inmiddels toch in Nederland hebben gevestigd.

Zonder behandeling kan een aanzienlijk percentage van de voor het eerst geïnfecteerde honden aan babesiose sterven; overlevende honden blijven de infectie dragen.

Als de parasiet in een bloeduitstrijkje wordt aangetoond dient direct een behandeling met imidocarb dipropionaat (Carbesia®) te worden ingezet.

Dr. D.J. Houwers, hoofd VMDC, HA I&I
Dr. E. Teske, haematoloog/oncoloog, HA Gezelschapsdieren
Prof.dr. F.Jongejan, tekendeskundige, HA I&I

Er is sinds het verzenden/plaatsen van bovengenoemd bericht geen grote toename gezien in het aanbod van materialen voor diagnostiek, hetgeen doet vermoeden dat het aantal honden met babesiose-verdenking in de afgelopen dagen niet ernstig is toegenomen. Dit zou erop kunnen wijzen dat er sprake is van twee beperkte gebieden waar de vector "Dermacentor" zich momenteel ophoudt. Door het relatief slechte weer van de afgelopen tijd heeft het zoeken naar de teek in de verdachte uitlaatgebieden nog niets opgeleverd. Wel zijn er inmiddels bij twee babesiose-patienten enkele Dermacentor teken gevonden waarmee de aanwezigheid van de vector in ieder geval is aangetoond.

Dr. D.J. Houwers, hoofd VMDC, HA I&I
Dr. E. Teske, haematoloog/oncoloog, HA Gezelschapsdieren
Prof.dr. F.Jongejan, tekendeskundige, HA I&I